قوله : كل انثى هى اخت ذكر : مقصود از [ ذكر ] پدر يا جدّ شخص است مثلا براى تعيين و تشخيص عمه زيد مىگوئيم : عمه زيد عبارتست از هرزنى كه خواهر مردى باشد كه آن مرد سبب ولادت زيد شده يعنى پدر زيد باشد اعم از آنكه سببيّت آن مرد براى ولادت زيد با واسطه بوده يعنى جدّ زيد باشد يا بدون واسطه صورت گرفته يعنى آن مرد كه برادر زن مزبور است پدر صلبى زيد باشد . قوله : ولّده بواسطه : ضمير فاعلى در [ ولّده ] به [ ذكر ] و ضمير مفعولى آن به شخص ( مثلا زيد ) راجعست و اينعبارت اشاره است به بيان عمّه پدر شخص . قوله : او غيرها : يعنى غير واسطه كه اشاره باشد به بيان عمّه خود شخص . قوله : من جهة الاب او الام او منهما : يعنى اخت ذكر از جهت پدرى تنها يا مادرى تنها بوده يا از هردو طرف باشد به اين معنا كه گاهى عمّه شخص تنها از طرف پدر با پدر شخص نسبت داشته كه به آن عمّه پدرى گفته و زمانى صرفا از جهت مادر با پدر انتساب دارد كه او را عمّه مادرى خوانده و در برخى اوقات از هردو طرف با وى منتسب است كه در اين صورت عمّه پدر و مادرى مىباشد . متن : ( و الخالة فصاعدا ) فيهما و هي كل أنثى هي أخت أنثى ولدته بواسطة ، أو به غير واسطة . شرح فارسى مرحوم مصنف مىفرماين : و از زنانى كه بر مرد حرام است با وى ازدواج كند خاله مىباشد .